Soort: jongensnaam, heel enkele keer meisjesnaam

Taal: Deens

Betekenis: Jaweh is genadig

Uitleg: Jens is in het oud-Deens ontstaan als vorm van Johannes. Dit is een zeer bekende naam uit de bijbel, waar meerdere bijbelboeken naar zijn vernoemd (het Evangelie van Johannes en de brieven van Johannes). Ook Johannes de Doper, een neef van Jezus die in de bijbel genoemd wordt, is heel bekend. Zijn vader kreeg volgens het verhaal uit de bijbel via een engel de boodschap dat zijn vrouw, ondanks haar hoge leeftijd, zwanger zou worden van een zoon die Johannes genoemd moest worden. Dit gebeurde en de naam leidde tot verbazing bij buren en kennissen omdat niemand in die familie zo heette. Het was echter wel een veelvoorkomende naam in die tijd, gezien het aantal mannen met de naam Johannes in de bijbel.

De echte naam van deze mensen was niet Johannes, maar Yehochanan of Yochanan; omdat het Nieuwe Testament van de bijbel in het Grieks is geschreven zijn de meeste Hebreeuwse namen 'vertaald' in het Grieks - en om het nog ingewikkelder te maken, in onze vertaling van de bijbel ook weer'vertaald' in het Nederlands. De Griekse vorm is namelijk Ioannis. De oorspronkelijke Hebreeuwse naam is opgebouwd uit 2 woorden, Yehu: God, Jaweh, Jehovah en chanan: genade. De naam betekent dus: Jaweh is genadig.

Johannes is in al zijn vormen een van de meest gegeven namen in Nederland - in vroegere eeuwen dé meest gegeven naam. Naast de bekendste Nederlandse naam Jan, zijn ook bijvoorbeeld Johan en Hans verwant. Officiële namen als Johannes, Johan en Jan worden nog steeds veel gegeven. De naam Jens is een leuke, moderne optie als je je vader Jan/Johan/Hans etc. wilt vernoemen. Er zijn nog veel meer mogelijkheden, kijk maar bij de verwante namen.

In mijn onderzoek september 2009 t/m augustus 2011 rond plaats: Rond plaats 65.

Uitspraak: JENS (e als in mens).

Andere schrijfwijzen: Yens en een enkele keer Jenz. De hoofdspelling komt echter vele malen vaker voor dan de alternatieve (in mijn laatste onderzoek: 80x tegen 0).

Verwante namen: Er zijn heel veel namen volledig verwant! Allereerst de namen die nu in de tabel Moderne namen staan: Evan, Giano, Gio, Giovanni, Hans, Ian, Ivan, Iwan, Jan, Johan, Jonne, Shane, Yannick en Janna, Janne, Janneke, Jans, Jenna, Joanne, Johanna, Jolien, Jolijn, Jonne, Shanaya, Shania, Yana. Verder kan ik noemen als meer of iets minder bekende vormen: John, Joop, Han, Johnny, Johannes, Jean, Hanno, Jannes, Juan, Janco, Jon, Sean, Gianni, Hannes, Jeen, Nanne, Wannes, Janneman, Janno, Johnno, Jowan; Jo, Joan, Joni, Jopie; Joke, Janny, Jenny, Jeannette, Janine, Jeanne, Jantine, Jane, Jenneke, Janita, Janke, Sjanie, Jantina, Jantje, Jojanneke, Jonna, Ivana, Ivanka, Janice, Jantsje, Johanneke, Johanne, Shauni, Janetta, Janka, Jentine, Joanna, Joanneke, Jojanne, Jolinde, Jonneke, Shana, Siobhan en Vanja. De Islamitische vorm van de naam is Yahya.

Naast veel volledig verwante namen, zijn er ook veel namen gedeeltelijk verwant. Op grond van het eerste woordje Yehu zijn verwant o.a. de meeste namen beginnend met Jo- of eindigend op -ja die een Hebreeuwse herkomst hebben en alle namen die daar weer uit ontstaan zijn, zoals Jonathan, Jozef (zie Fiene) en Matthijs/Thijs (Mattanja). De bekendste naam die gedeeltelijk verwant is op grond van het tweede woordje is Anna (Hebreeuws Chana/Channa(h)) met allerlei bekende vormen als Anne, Anouk, Aniek, Annika, Annette, Ans etc. Let op: deze namen betekenen dus genade; een betekenis als lieflijk is niet juist! Deze betekenis is waarschijnlijk in de wereld gekomen door een foutieve vertaling van het Engelse woord grace.

Naast Anna is ook Hanna een vertaling van de Hebreeuwse naam Chana. Namen als Hanna, Hanne, Hanneke, Hannie en Hanke kunnen zowel gedeeltelijk verwant zijn en teruggaan op Hanna, als volledig verwant en verkort zijn uit Johanna. De spelling Hannah en zeker Channa en Channah (uitspraak GAN-naa, niet SJAN-naa) zie ik uitsluitend als vormen van Chana.

Vooral de naam Jan is verder erg populair in combinatienamen, zoals Jan-Willem, Gert-Jan en Jan-Pieter. Bijzonder is een combinatie als Jan-Baptist: Johannes de Doper. Ook de vorm Jean (Jean-Paul, Jean-Pierre) is, vooral in het zuiden, bekend als combinatienaam. Modern is een Italiaanse combinatienaam als Gianluca. Voor meisjes is de gedeeltelijk verwante naam Anne het populairst in combinaties, maar namen als Hannelore en Jannemarie zijn volledig verwant met Johannes. (Zie voor Hannelore wel bovenstaande aantekening).

(Bron betekenis: www.biblestudytools.com)

Naar boven

De naam van de week: Lola

Soort: meisjesnaam

Taal: Spaans

Betekenis: Pijnen, verdriet, smarten

Uitleg: Lola is een Spaanse naam, ontstaan als roepnaam bij de naam Dolores. Het is een zogenaamde 'vleivorm uit de kindertaal', een naam die waarschijnlijk ontstaan is doordat kinderen de oorspronkelijke naam niet konden uitspreken. Er zijn meer namen dan je misschien denkt op deze manier ontstaan, vooral Friese namen.

De naam Dolores is afgeleid van het Spaanse woord dolor: pijn, droefenis, verdriet, smart, waarvan dolores het meervoud is. Het woord komt rechtstreeks uit het Latijn, het Latijnse woord dolor betekende ook pijn, verdriet, smart. De naam is ontstaan door vernoeming naar Onze Lieve Vrouw van Smarten, in het Spaans Maria de los Dolores, een benaming van Maria, de moeder van Jezus, die door Rooms-Katholieken vereerd wordt. De feestdag van de Onze Lieve Vrouw van Smarten, la fiesta de Nuestra Señora de los Dolores, waarop de 7 smarten van Maria herdacht worden, valt op 15 september. Spaanse meisjes die op die dag geboren werden, werden naar de feestdag wel Dolores genoemd. Later werden ook kinderen die op andere dagen geboren werden naar Onze Lieve Vrouw van Smarten genoemd. Op deze manier is er dus een naam ontstaan, die op zichzelf een niet zo mooie betekenis heeft. Als je meer wilt weten over de feestdag kun je bijvoorbeeld op de site van de RKK kijken.

Ook namen als Mercedes en Carmen zijn op deze manier ontstaan.

Het lied Lola van The Kinks (zie bijvoorbeeld hier op Youtube) zal zeker hebben bijgedragen aan de populariteit van de naam in Nederland, hoewel het nog ruim 25 jaar geduurd heeft voor de naam aansloeg. Blijkbaar dus pas bij de mensen die opgegroeid zijn met dit lied! De Lola in dit lied is overigens geen echte vrouw.

In mijn onderzoek september 2009 t/m augustus 2011 rond plaats: Rond plaats 120.

Uitspraak: LOO-laa (o als in mogen, a als in vla).

Andere schrijfwijzen: Nooit gezien.

Verwante namen: De verkleinvorm Lolita zie ik met regelmaat opduiken. Zo nu en dan wordt de oorspronkelijke naam Dolores ook gegeven door mensen die geen Spaanse of Zuid-Amerikaanse roots hebben. Er zijn geen verwante jongensnamen.

(Bron betekenis: Cómo te llamas, Baby?, Jamie Martinez Wood, Van Goor's Handwoordenboek Spaans-Nederlands, Wolters' woordenboek Latijn-Nederlands)

Naar boven

---

De naam van de week: Alexander

Soort: jongensnaam

Taal: o.a. Nederlands

Betekenis: beschermer, verdediger van mannen of mensen

Uitleg: Alexander is een naam die in een paar talen, waaronder in de onze, is ontstaan uit de Griekse naam Alexandros. Dit is een tweestammige naam, gebaseerd op de Griekse woorden aléxo: afweren, beschermen, verdedigen, en anèr: man, een woord dat in uitbreiding andr- wordt. Er zijn veel Griekse woorden beginnen met andr-, de meeste betekenen iets met man of mannelijk, maar sommige ook mens.

De naam is vooral bekend geworden door Alexander de Grote (356-323 voor Chr.), een succesvol heerser die naast over Macedonië ook heerser werd over o.a. Egypte, Klein-Azië en Perzië. In Nederland heeft de naam in verschillende vormen veel aan populariteit gewonnen sinds de geboorte van prins Willem-Alexander. Ook op dit moment staat de naam zelfs in 8 vormen in de tabel Moderne namen. De vorm Alexander is verder als tweede naam nog steeds erg populair.

Uit het Griekse woord aléxo is nog een andere naam ontstaan, Alexius. In de praktijk lopen beide namen wat door elkaar doordat veel vormen van Alexius ook beschouwd kunnen worden als vormen van Alexander. Prinses Alexia is genoemd naar haar vader, in feite zijn de namen maar gedeeltelijk verwant, maar doordat het -ia ook gezien kan worden als een een vrouwelijke uitgang van Alex kun je haar inderdaad ook als geheel verwant zien.

In Rusland ontstond Sascha als verkleining van Aleksandr, als jongensnaam dus. In Nederland werd deze naam in verschillende spellingen in de jaren '70 vooral bekend als meisjesnaam, op grond van de -a. Dit gebeurde wel bij meer Russische jongensnamen. De naam komt echter ook bij ons regelmatig voor als jongensnaam.

Verwante woorden in onze taal: Het tweede deel van de naam vinden we nog in onze taal terug in bijvoorbeeld het woord androgyn en androïde.

In mijn onderzoek juli 2009 t/m juni 2011 rond plaats: Rond plaats 110.

Uitspraak: aa-lèk-SÀN-dûr (eerste a als in amen, eerste e als ik lek, tweede a en tweede e als in ander).

Andere schrijfwijzen: Vooral in Vlaanderen zie je de Franse schrijfwijze Alexandre. Verder weleens Aleksander, Alexandr en Aleksandr, de laatste is de beste Russische schrijfwijze. Sporadisch Alexsander. De s is echter overbodig omdat de s-klank al in de x zit.

Verwante namen: Deze naam is de laatste jaren in verschillende vormen populair, vooral voor jongens. In de tabel Moderne namen staan de verwante namen Alec, Alex, Lex, Sander, Xander en Alexandra, Sacha en Sascha. Andere meer of minder bekende vormen zijn Sandor, Alessandro, Sandro, Sascha als jongensnaam, Alexandros, Alejandro en Sandy (meisjes en jongens). Meisjesnamen: Sandra, Xandra, Cassandra, Alessandra, Alix, Alja, Casey, Lexi, Sandrina en Sandrine. Gedeeltelijk verwant op grond van het eerste woordje zijn o.a. Alessio, Aleksej, Aljosja, Josja, Alexis, Alessia, Alexia en Alexine. Gedeeltelijk verwant op grond van het tweede woordje is de naam Andreas, met bekende vormen als André, Andries, Andy, Dries en Andrea.

(Bron betekenis: Wolters woordenboek Grieks-Nederlands)

Naar boven

---

De naam van de week: Olivia

Soort: meisjesnaam

Taal: Engels

Betekenis: Waarschijnlijk: olijf, olijfboom, olijftak

Uitleg: Deze naam is verzonnen door Shakespeare in 1599. Waarschijnlijk heeft hij zich laten inspireren door het Latijnse woord oliva: olijf, olijfboom, olijftak. De naam Olivia is daarna nog een aantal keer door schrijvers gebruikt voor hoofdpersonen of personages in hun boeken, in navolging van Shakespeare al in de 17e en 18e eeuw, waardoor de naam echt als literatuurnaam bekend is geworden. Helemaal zeker is het woord oliva als herkomst van de naam Olivia niet; Shakespeare kan ook gedacht hebben aan de naam Oliver. Oliver en Olivier hebben een Germaanse herkomst en zijn waarschijnlijk verwant met de naam Olaf (een oude vorm daarvan is Oleifr): nakomeling van zijn/haar voorouders.

De olijftak is een symbool van de vrede, ook van verzoening en hoop. Dit is gebaseerd op het verhaal van Noach in de bijbel. Na de zondvloed liet Noach eerst een raaf en daarna een duif uit de ark. De tweede keer kwam de duif terug met een olijfblad (er staat dus niet tak) in haar snavel. Daaraan kon Noach zien dat de aarde droog begon te worden.

Verwante woorden in onze taal: Ons woord olijf komt uiteraard van het Latijnse woord oliva.

In mijn onderzoek juli 2009 t/m juni 2011 rond plaats: Rond plaats 50.

Uitspraak: In Nederland is de uitspraak meestal gewoon oo-LIE-vie-jaa (o als in ook, beide i's als in fiets, a als in ja). Engelse uitspraak gaat meer in de richting van oo-LIV-vie-jûh (o als in ook, eerste i als in mild, tweede i als in liter, a als e in je).

Andere schrijfwijzen: De Poolse schrijfwijze Oliwia en weleens Olyvia.

Verwante namen: Ik zie weleens Oliva, de Franse vorm Olivie en de verkleinigen Livvy en Livy. De naam Livia kan prima gebruikt worden als verkorting van Olivia, maar heeft in werkelijkheid een andere herkomst. Ook de namen Lieve en Liv zijn niet verwant. Voor Olivier en Oliver zie de uitleg.

(Bron betekenis: A Dictionary of First Names, Hanks & Hodges, Wolters' woordenboek Latijn-Nederlands)

Naar boven

---

De naam van de week: Bram

Soort: jongensnaam

Taal: Nederlands

Betekenis: vader van een grote menigte, vader van vele volken

Uitleg: De naam Bram is ontstaan uit de bijbelse naam Abraham. Deze man neemt een belangrijke plaats in in de bijbel, hij is een zogenaamde 'aartsvader', net als Izaäk en Jacob. Enkel de laatste naam is in het verleden populair geweest in onze streken; Abraham en Izaäk werden wel gegeven maar vooral door joden. In deze tijd is Bram een modenaam en wordt hij dus veelvuldig door mensen gegeven zonder joodse of maar christelijke achtergrond.

Abraham, of Avraham, is opgebouwd uit 2 Hebreeuwse woorden. Het eerste is ab of av: vader. Het andere is moeilijker te verklaren, omdat het een onbekend woord is. Het zou ongeveer dichtbevolkt zijn kunnen betekenen. De betekenis van de naam staat in de bijbel. In Genesis 17:5 krijgt Abram de naam Abraham: '...en gij zult niet meer Abram genoemd worden, maar uw naam zal zijn Abraham, omdat Ik u tot een vader van een menigte volken gesteld heb.' Volgens de belofte zouden Abrahams nakomelingen even talrijk zijn als de sterren en korrels zand, wat bijzonder was omdat hij en zijn vrouw Sara al oud waren en onvruchtbaar leken te zijn.

Ook de oorspronkelijke naam van Abraham, Abram, kun je natuurlijk verkorten tot Bram. In Abram zit opnieuw het woordje ab: vader. Het tweede woordje is hier echter ram: zich verheffen, verheven zijn. Abram betekent dus 'verheven vader'. Deze naam komt echter veel minder voor dan Abraham, dus de naam op deze manier verklaren is op zich niet onjuist, maar wel minder voor de hand liggend.

Verwante woorden in onze taal: Er zijn wel verwante woorden in onze taal, namelijk abt en abdij. Deze gaan via het Latijn en het Grieks terug op het Aramese (Syrische) woord abba (Rom 8:15: Abba, Vader). Het Aramees is verwant aan het Hebreeuws, beide zijn Semitische talen.

In mijn onderzoek juli 2009 t/m juni 2011 rond plaats: Rond plaats 15.

Uitspraak: Gewoon BRAM (a als in ram).

Andere schrijfwijzen: Nog nooit gezien. Enkel verkleinvormen, zoals Brammetje en Brammie.

Verwante namen: Volledig verwant zijn Ab, Abraham en Abram. De Islamitische vorm Ibrahim is ook heel bekend; een verkorting daarvan, Brahim, komt ook voor. Er zijn geen bekende verwante meisjesnamen. Gedeeltelijk verwant op grond van het eerste woordje is Abigail met de verkleinvorm Abby. Het tweede woordje komt verder niet in namen voor. Het woordje ram uit Abram zien we ook terug in de naam Joram.

(Bron betekenis: bible.crosswalk.com)

Naar boven

---

De naam van de week: Joy

Soort: meisjesnaam en ook wel jongensnaam

Taal: Engels

Betekenis: vreugde

Uitleg: Het Engelse woord joy is overgenomen uit het Frans. Het Franse woord joie gaat terug op het Latijnse woord gaudia of gaudium: vreugde. Het heeft een behoorlijke verandering ondergaan, waarschijnlijk was een oudere spelling goie. In het Engels is de spelling aangepast en ook de uitspraak, van de Franse uitspraak ZWàH naar ongeveer DJOI. Naast het Engels en het Frans bestaat het woord ook in het Italiaans, als gioia (DJOOI-jaa).

Zowel in landen waar Engels als waar Italiaans gesproken wordt is het woord ook tot een naam geworden. Het Engelse Joy werd oorspronkelijk vooral in de religieuze betekenis 'de vreugde van het geloof' gegeven. In deze tijd worden dit soort namen gewoon gegeven als uiting van de vreugde van de ouders over de geboorte van hun kind.

Het ook Engelse woord gay betekende oorspronkelijk vrolijk, opgewekt, luchtig. Mij lijkt het daarom waarschijnlijk dat het, via een iets andere weg, ook ontstaan is uit het Latijnse woord gaudia/gaudium en dus verwant is met joie/joy. Etymologische woordenboeken verbinden het echter met het oud-Hoogduits, met woorden met betekenissen als snel (gâhi) of mooi. Vrij onbegrijpelijk, er staat ook nergens uitgelegd waarom het woord niet verklaard kan worden uit het Latijn met overeenkomstige betekenis. Gay(e) is ook een naam; ik ben het weleens tegengekomen maar vanwege de huidige betekenis homoseksueel wordt het vrijwel nooit meer gegeven.

Verwante woorden in onze taal: Niet in onze taal, maar uiteraard wel in het Engels (joy, hetzelfde als de naam), Frans (joie) en Italiaans (gioia).

In mijn onderzoek juli 2009 t/m juni 2011 rond plaats: Rond plaats 240 als meisjesnaam. De populariteit is de laatste tijd iets teruggelopen. Een half jaar geleden stond ze nog rond plaats 210. Als jongensnaam buiten de top 500. Hij komt in dit onderzoek eenmaal voor, in de alternatieve spelling Djoy.

Uitspraak: Ongeveer als DJOI (o als in nog, y als in jury, uitgesproken in één lettergreep) of DJOOI (klinkt als mooi).

Andere schrijfwijzen: Sporadisch Djoy, Djoi.

Verwante namen: De Italiaanse vorm Gioia zie ik ook regelmatig, in verschillende spellingen. Het Latijnse woord gaudium of eerder het verwante werkwoord gaudere: zich verheugen vind je verder terug in een naam als Gaudenso, ook een Italiaanse naam; de juiste Italiaanse spelling is echter Gaudenzo. Let op: In tegenstelling tot wat soms beweerd wordt (en wat mijn ouders ook dachten) heeft de naam Joyce een heel andere herkomst en betekenis dan Joy en Gioia!

(Bron betekenis: A Dictionary of First Names, Hanks & Hodges, woordenboeken Engels-Nederlands, diverse etymologische sites enhttp://fr.wiktionary.org/wiki/joie).

Naar boven

---

De naam van de week: Fedde

Soort: jongensnaam

Taal: Fries

Betekenis: beschermer, brenger van veiligheid en vrede

Uitleg: Fedde is een Friese naam. Friese namen zijn meestal heel erg vervormd waardoor je de betekenis niet met zekerheid kunt achterhalen. Fedde is gelukkig een uitzondering, het woord waar de naam vanaf is geleid is met vrij veel zekerheid vast te stellen. Ten grondslag aan de naam ligt het Germaanse woordje fred; de r is ertussenuit gevallen. Het woord fred of een oudere vorm frithu/fridu betekende bescherming, veiligheid, zekerheid. De betekenis van de naam is dus ongeveer beschermer, brenger van veiligheid. Het Germaanse woord is in onze taal blijven bestaan. In het Middelnederlands werd het vreede: van overheidswege in het leven geroepen toestand van rechtszekerheid en bescherming tegen wapengeweld. Uit dit woord is ons woord vrede ontstaan. De betekenis is in de loop van de eeuwen dus een klein beetje veranderd, van beschermd en veilig zijn, naar de afwezigheid van oorlog (en ook rust). De betekenis vredestichter bij Fedde en verwante namen is dus op zich niet onjuist, maar gaat niet uit van de oorspronkelijke betekenis van het oude woord en klopt daarom niet helemaal.

Er zijn op verschillende manieren namen ontstaan door vervorming van het woordje fred. Via andere vervormingswegen ontstonden namen als Feike, Fekke, Peije, Feya, Feyona, Fredolina en Friedel. Zie onderaan.

Fedde is lange tijd vrijwel uitsluitend in Friesland gegeven. Toen Friese namen als Femke en Jelle ook in zwang kwamen buiten Friesland kwam Fedde nog niet mee. Pas sinds een paar jaar geniet Fedde in de rest van Nederland populariteit.

Verwante woorden in onze taal: Ons huidige woord vrede is ontstaan uit het oude Germaanse woord fred; zie de ontwikkeling bij de uitleg.

In mijn onderzoek juli 2009 t/m juni 2011 rond plaats: 130.

Uitspraak: Fè-dûh (eerste e als in fret, 2e e als in tante).

Andere schrijfwijzen: Eenmaal Fèdde gezien. Eigenlijk is het streepje overbodig, de dubbele medeklinker erachter zorgt al voor een korte klank.

Verwante namen: Er zijn veel volledig verwante namen te noemen. Het dichtst bij Fedde liggen de niet vaak voorkomende namen Feddo, Fetze en Fetje (de laatste 2 zag ik vrijwel uitsluitend in Friesland). Andere volledig verwante namen, die allemaal teruggaan op namen met het oude Germaanse woordje fred zijn bijvoorbeeld: Fred, Freddy, Feike, Feico en Feije, Ferre, Frido, Fredo, Fried, Peije. Meisjesnamen Frieda, Feikje, Freddy, Fredie, Frees, Fridy, Feya, Feyona, Fredolina en Friedel. Gedeeltelijk verwant zijn Frederik met vormen als Frits, Freek en Freerk en Frederique, Frederika en Frea; Manfred, Humphrey (vervormd), Wilfred en Wilfried en Winfried en Winifred. De naam Alfred is niet verwant! De f hoort daar bij het eerste Germaanse woordje en niet bij het tweede.

(Bron betekenis: Woordenboek van Voornamen, J. van der Schaar en Woordenboek Middelnederlands, Pijnenburg & Van der Voort van der Klei).

Naar boven

---

De naam van de week: Fiene

Soort: meisjesnaam

Taal: Nederlands

Betekenis: Jaweh zal toevoegen, dat Jaweh nóg een kind moge toevoegen

Uitleg: De naam Fiene is vooral ontstaan als een verkorting van Josephine, een vrouwelijke vorm van de bijbelse naam Jozef. De betekenis van die naam staat letterlijk in de bijbel: "En zij gaf hem de naam Jozef, zeggende: Moge de Here mij er nog een andere zoon bijvoegen". De Hebreeuwse naam Yosef of Yehosef is opgebouwd uit de Hebreeuwse woorden Yehu: Yaweh, en een werkwoord dat toevoegen, vermeerderen betekent. Het Hebreeuwse woord voor zoon, ben, staat niet in de naam.

Ook andere namen kunnen verkort worden tot Fiene of Fien, bijvoorbeeld Rudolfina en Roelfina, maar deze namen komen minder vaak voor. De naam van een Fien(e) verklaar ik dus als bovenstaand, tenzij ze vernoemd is naar iemand met een andere naam op -fina/fine/phina/phine etc.

In mijn onderzoek juli 2009 t/m juni 2011 rond plaats: 75.

Uitspraak: FIE-nûh (ie als in lied, e als in tante).

Andere schrijfwijzen: De hoofdspelling komt verreweg het meest voor in Nederland. Alternatieve spellingen die ik weleens tegenkom zijn Phine, Fienne (zolang dat niet uitgesproken wordt als Fiënne) en Fine.

Verwante namen: In de eerste plaats natuurlijk Fien en ook Pien. Verder José, Josien, Josje, Josephine, Josette, Josina, Finy, Fineke, Joselien, Joska, Giusi, Joosje, Josefa, Josefina, Josie, Joske en Pepita. Verwante jongensnamen zijn Jos, Joey, Joep, Sep, Sjef, Jozef, José, Giuseppe, Joe, Seppe, Joos, Juup, Sef en Sjefke. De Islamitische vorm van de naam is Yusuf of Youssef. Gedeeltelijk verwant op grond van het woordje waar het eerste gedeelte op gebaseerd is zijn heel veel namen, o.a. de meeste namen beginnend met Jo- of eindigend op -ja die een Hebreeuwse herkomst hebben en alle namen die daar weer uit ontstaan zijn, zoals Johannes, Jonathan en Matthijs/Thijs (Mattanja). Gedeeltelijk verwante namen op grond van het tweede woordje komen veel minder voor; ik kan er (zo uit mijn hoofd) geen noemen.

(Bron betekenis: www.biblestudytools.com).

Naar boven

---

De naam van de week: Wout

Soort: jongensnaam

Taal: Nederlands

Betekenis: heerser of heerser over het leger

Uitleg: Deze naam vindt zijn oorsprong in het Germaans. Het Germaanse woord wald betekende heersen. Voor een dapper volk als de Germanen een belangrijk iets. De betekenis van veel Germaanse namen heeft te maken met strijd, heersen of beschermen. Germaanse namen zijn meestal opgebouwd uit 2 Germaanse woorden, zoals ik eerder al uitlegde. Uit de woorden wald en her: leger, ontstond de naam Walt(h)er, die in Nederland ook veranderde in Wouter. De volledige betekenis van die naam is dus heerser over het leger. De naam Wout is voornamelijk ontstaan door verkorting van Wouter. De nog steeds voorkomende naam Ewout kun je echter ook verkorten tot Wout. Hierin zit het Germaanse woordje ee: wet. De betekenis hiervan is dus heerser volgens de wet. Er zijn nog veel meer Germaanse namen ontstaan met het woord wald erin, ook al herken je ze meestal niet op het eerste gezicht.

Foutieve associaties: Deze naam heeft niets met bossen te maken.

Verwante woorden in onze taal: Het woord geweldig is één van de weinige nog bekende Nederlandse woorden die zijn voortgekomen uit het oude Germaanse woordje wald. In het Duits bestaat het woord nog wel met dezelfde betekenis als vroeger: walten.

In mijn onderzoek juli 2009 t/m juni 2011 rond plaats: 160.

Uitspraak: Gewoon WAUT (ou als in nou).

Andere schrijfwijzen: Sporadisch Woud. Vooral in Vlaanderen zie je ook weleens de spelling Waut. Woutje kan de naam zijn van een kleine jongen, maar ook van een meisje of vrouw.

Verwante namen: De naam van Walt Disney is verwant, maar die kom je hier maar weinig tegen. Ook Wally, Waldy en Walle hoor je niet zo vaak, evenmin als de meisjesnamen Wouda, Wouke (bekend van Van Scherrenburg) en Woutina. Verder zijn natuurlijk geheel of gedeeltelijk verwant bovengenoemde namen Wouter, Walter, Wolter, Woutrina en Ewoud, Ewald, Ewout. Het oorspronkelijke Germaanse woordje is verder nog onderdeel van een naam als Oswald en in minder herkenbare vorm van namen als Arnold/Arno/Arnoud/Arend/Aart en Aartje/Arenda, Bareld, Gerald en Geraldine, Harold/Harald, Ronald/Ron/Ronnie/Reinoud/Rinaldo, Remmelt, Riekelt en Roald. De w is in de meeste namen zoals je ziet weggevallen, wat de namen een stuk makkelijker uit te spreken maakte.

(Bron betekenis: Woordenboek van Voornamen, J. van der Schaar).

Naar boven

---

De naam van de week: Sterre

Soort: meisjesnaam en sporadisch jongensnaam

Taal: Nederlands

Betekenis: ster

Uitleg: Sterre is het oude woord voor ster. In het Middelnederlands (ca. 1200-1500) bestond het al. In principe zou ik dus snel klaar kunnen zijn met de uitleg van de betekenis van deze naam. Het is echter in naamkundig opzicht interessant om verder te kijken. De herkomst van het woord sterre is het Griekse woord astèr. Uit dit woord zijn de, overigens niet zo bekende, namen Astra en Aster ontstaan. Verder kijkend hadden de Grieken dit woord ook niet zelf bedacht. Ze hadden het overgenomen uit het Perzisch. Het Perzische woord voor ster was ook de naam van een oude godin, Ishtar. Dit was ook de naam die het joodse meisje Hadassa droeg in de tijd van de Babylonische ballingschap. Als Est(h)er is deze naam in de bijbel terechtgekomen. Tot slot is het Latijnse woord stella verwant met het Grieks. De namen Sterre, Esther en Stella zijn dus allemaal sterk aan elkaar verwant. In vele culturen werden sterren bijzonder genoeg gevonden om tot een (meisjes)naam te worden. Ook in onze moderne cultuur, waarin de naam Sterre vanwege de betekenis de laatste jaren erg populair is geworden.

Verwante woorden in onze taal: De overeenkomst met ons woord ster is geen toeval. Ook buitenlandse woorden als star, stern, astro, stjerne (van het Grieks) en estrella, estrela, stella (van het Latijn) zijn verwant.

In mijn onderzoek juli 2009 t/m juni 2011 rond plaats: 60.

Uitspraak: Gewoon STER-rûh (eerste e als in ster, tweede e als in tante).

Andere schrijfwijzen: Eenmaal Sterreh gezien.

Verwante namen: Volledig verwant zijn namen als Esther, Hester, Stella, Estelle, Aster en Estée. Ook de naam Istar ben ik tegengekomen. Verwante jongensnamen zie ik zelden, Stars en Stellios heb ik beide slechts eenmaal genoteerd.

(Bron betekenis: Grieks-Nederlands woordenboek, Woordenboek Middelnederlands, W.J.J. Pijnenburg en J.J. van der Voort van der Kleij).

Naar boven

---

De naam van de week: Dylano

Soort: jongensnaam

Taal: van het Frans/Engels

Betekenis: Hij die van het overstroomde land komt

Uitleg: De naam Delano, de oorspronkelijke spelling, is bekend geworden door de president Franklin Delano Roosevelt van de VS. Hij droeg een onbekende naam als middlename, in Engelse en Amerikaanse namenboeken kan ik de naam vrijwel niet vinden. Gelukkig vond ik hem wel in één betrouwbaar Engels namenboek en kon ik deze informatie verifiëren aan de hand van een Frans woordenboek. De naam Delano is oorspronkelijk een achternaam die ontstaan is in Frankrijk. Hij is opgebouwd uit 3 Franse woordjes: de la (van het) en noye, van het werkwoord noyer: overstromen. De betekenis is dus zoals veel achternamen en plaatsnamen die in het Engels een voornaam zijn geworden, aardrijkskundig. De betekenissen van dit soort voornamen zijn helaas minder interessant.

Er is in Frankrijk ook een rivier de Noye, in de streek Picardië. Letterlijk dus: de overstromende.

In Nederland en Vlaanderen is naast Delano de spelling Dylano bekend geworden; buiten ons taalgebied komt deze naam vrijwel niet voor. Je kunt de naam Dylano dus niet zomaar Engels noemen (en daarnaast is Delano zoals gezegd van Franse oorsprong). De spelling Dylano is ongetwijfeld ontstaan o.i.v. de naam Dylan, misschien zelfs wel door verwarring. Dylano is echter niet verwant met Dylan.

In mijn onderzoek juli 2009 t/m juni 2011 rond plaats: 60.

Uitspraak: In onze streken varieert de uitspraak voor zover ik weet van die-LAA-noo (als in die) tot dûh-LAA-noo (als in de) tot dee-LAA-noo (als in eerste lettergreep van deze), ook afhankelijk van de spelling. Waarschijnlijk komt ook de uitspraak dil-LAA-noo (als in ding) voor.

Andere schrijfwijzen: Delano (tot een paar jaar geleden kwam deze spelling het meest voor), verder: Dilano, Délano. Daylano, Deylano. Ik tel deze spellingen bij elkaar, ondanks dat de uitspraak van de eerste lettergreep kan variëren.

Verwante namen: Delany en Delana/Dylana/Dilana. Dylana zou je eventueel als vrouwelijke variant van Dylan kunnen opvatten maar vanwege de verschillende naast elkaar voorkomende spellingen is ze veel eerder een vrouwelijke vorm van Dylano.

(Bron betekenis: Name your baby, Lareina Rule, Prisma Frans-Nederlands woordenboek).

Naar boven

---

De naam van de week: Veerle

Soort: meisjesnaam

Taal: Nederlands/Vlaams

Betekenis: reizende strijdster

Uitleg: Veerle is ontstaan uit de oude Germaanse naam Farahilde, een naam die helemaal in onbruik is geraakt. Net als de meeste andere Germaanse namen is het een tweestammige naam, opgebouwd uit 2 Germaanse woordjes. Het 2e woordje komt in veel verschillende Germaanse namen voor en betekent strijd. Het eerste woordje komt juist maar heel weinig voor. Het betekent ongeveer zich voortbewegen, reizen. De combinatie betekent dus ongeveer: reizende strijdster.

In de vroege Middeleeuwen leefde er een heilige met deze naam. Zij werd begraven in Gent, waardoor de naam vooral in Vlaanderen bekend werd. Op dit moment wordt de naam Veerle in Vlaanderen als ouderwets beschouwd. In Nederland is het daarentegen juist een moderne naam!

Er zijn enkele Vlaamse namen de laatste decennia bekend geworden in Nederland. Een ander goed voorbeeld van een overgewaaide Vlaamse naam is Lieve. Veel andere Vlaamse namen zie je weleens in Nederland, maar zijn niet echt populair. Seppe komt bijvoorbeeld 8x voor mijn laatste onderzoek.

Verwante woorden: Ons woord varen is ontstaan uit het woordje dat het eerste deel van deze naam vormt. Het heeft zich dus ontwikkeld tot een specifieker woord. Ook het Duitse woord fahren is uit dit Germaanse woord ontstaan.

Foutieve associaties: Deze naam heeft een totaal andere herkomst en betekenis dan de naam Vera.

In mijn onderzoek juli 2009 t/m juni 2011 rond plaats: Rond plaats 90.

Uitspraak: Gewoon VEER-lûh (ee als in veer, e als in tante).

Andere schrijfwijzen: Geen gezien.

Verwante namen: Er zijn geen bekende namen verwant. De uitbreiding Verele komt weleens voor. Ook Verelle zal verwant zijn. Gedeeltelijk verwante namen op grond van het eerste gedeelte kunnen de Nederlandse namen Fara en Farrah zijn. De bekende Islamitische naam Farah is niet verwant. Verwant door het woordje hilde zijn veel namen. In de eerste plaats natuurlijk Hilde, Hilda, Hillie, Hylke en Hilco en ook Hieke en Hidde. Verder namen als Berthilde, Hilbert, Imelda, Mathilde en Renilde.

(Bron betekenis: Woordenboek van Voornamen, J. van der Schaar).

Naar boven

---

De naam van de week: Jordan

Soort: jongensnaam en ook wel meisjesnaam

Taal: Engels

Betekenis: de dalende, afdalende

Uitleg: De Engelse naam Jordan is in het Nederlands Jordaan, de naam van een rivier uit de bijbel. Jezus is volgens de bijbel in de Jordaan gedoopt. In het oorspronkelijke Hebreeuws is de naam Yarden: dalend, afdalend. Semitische namen gaan altijd terug op een werkwoord; het werkwoord dat aan deze naam ten grondslag ligt is yarad: neerdalen, dalen, afdalen, naar beneden gaan/komen. Zowel in het Hebreeuws als in het Engels en het Nederlands is de riviernaam een persoonsnaam geworden. De naam Jordanus is in Nederland lange tijd weinig in gebruik geweest; tot de vormen Jordan en Jorden weer in kwamen. Het voorkomen van de achternaam Jordaan en ook Jordans (zoon van Jordaan/Jordan) wijst er echter op dat enkele eeuwen geleden de naam ook gedragen werd.

In de 5e eeuw kwam de naam Iordanes al in onze streken voor. In deze tijd waren de namen die hier gedragen werden nog uitsluitend Germaans. Daarom moet er ook een Germaanse uitleg voor de naam zijn; gedacht kan worden aan het Oud-Noorse woordje jord: aarde, maar dat is heel onzeker. Na de kruistochten werd de naam vooral gedragen omdat aan de rivier waar Jezus in werd gedoopt werd gedacht. Ook de nu voorkomende naam Jordan/Jorden heeft met zekerheid met de rivier te maken en niet met de oude Germaanse naam.

In mijn onderzoek mei 2009 t/m april 2011 rond plaats: Als jongensnaam rond plaats 350. Als meisjesnaam buiten de top 500. Hij komt in 2x voor in dit onderzoek.

Uitspraak: De Engelse uitspraak is ongeveer DJOOR-dûn (o als met een klank als in spoor, a met een klank als in de). In Nederland wordt vaak gewoon JOR-dan gezegd (o als in hor, a als in dan).

Andere schrijfwijzen: Op grond van de Engelse uitspraak kan Jorden een spellingsvariant zijn. Verder heb ik Yordan en Jordann gezien.

Verwante namen: Weinig bekende, wel een aantal minder vaak voorkomende verwante namen, bijvoorbeeld: Jordin, Jarden, Jordao en Jordana, Joortje, Yordanka, Yardena(h) (een Hebreeuwse vorm) en Yarda. Een naam als Jordy is niet verwant.

(Bron betekenis: www.biblestudytools.com en Woordenboek van Voornamen, J. van der Schaar, Engels-Oud-Noorse woordenlijst).

Naar boven

---

De naam van de week: Puck

Soort: meisjesnaam en ook wel jongensnaam

Taal: Engels woord (zie uitleg)

Betekenis: rakker, ondeugd

Uitleg: Het woord Puck komt oorspronkelijk uit de Engelse folklore. Het is een soort natuurgeest, een ondeugende kabouter, een hobgoblin. William Shakespeare liet hem tot leven komen in zijn A Middsummer Night's Dream, waar hij Robin Goodfellow heette. Puck staat in mijn Engels-Nederlandse woordenboeken met de omschrijving: kabouter, rakker, ondeugd.

Bijzonder is dat ik de naam Puck niet kan vinden in mijn Engelstalige namenboeken en op Engelstalige sites. Puck lijkt dus voornamelijk in Nederland voor te komen. Waarom ze/hij in Nederland in gebruik is gekomen is een interessante vraag. Er is een voetballer geweest met deze naam - die mogelijk voor het (sporadische) gebruik als jongensnaam heeft gezorgd - en ook een atlete. Beiden hadden eigenlijk een heel andere voornaam dus waarschijnlijk was het een bijnaam of gewoon een koosnaampje dat hun roepnaam is gebleven. Misschien is de verklaring van de huidige populariteit van de meisjesnaam Puck nog het meest te vinden in de associatie met het woord puk, pukkie in onze taal. Mogelijk is ons woord puk overigens rechtstreeks of via een omweg ontstaan uit het Engels, de betekenis zit in ieder geval in de richting. Taalkundigen zijn onzeker over de herkomst.

Onjuiste associaties: Ongetwijfeld overbodig te vermelden dat deze naam niets te maken heeft met hockey.

In mijn onderzoek mei 2009 t/m april 2011 rond plaats: Als meisjesnaam rond plaats 50. Als jongensnaam buiten de top 500. Hij komt in 2 spellingen bij elkaar 5x voor in dit onderzoek.

Uitspraak: Gewoon PUK. (u als in geluk).

Andere schrijfwijzen: Puk.

Verwante namen: Ben ik nooit tegengekomen.

(Bron betekenis: Engels-Nederlandse woordenboeken Kramers en Prisma. Engels Wikipedia: Shakespeare en folklore).

Naar boven

---

De naam van de week: Rafael

Soort: jongensnaam

Taal: Spaans, van het Hebreeuws

Betekenis: Genezen door God, of: God geneest

Uitleg: De Spaanse naam Rafael komt uit het deuterocanonieke c.q. apocriefe bijbelboek Tobit*. Het is de naam van een engel die genezing brengt. In onze vertaling heet hij Rafaël of Raphaël. De herkomst van deze naam is het Hebreeuws, het Hebreeuwse woord rafa betekent: genezen, helen, het woord el betekent: hij, wat verwijst naar God. De naam betekent dus: genezen door God, of God geneest, een zeer toepasselijke naam voor de engel uit het bijbelboek.

De naam wordt ook eenmaal in de algemeen gebruikte bijbel genoemd, in het bijbelboek 1 Kronieken, als Refaël. Refael is ook de huidige Hebreeuwse vorm van de naam. In Nederland zie je deze vorm zelden, de naam staat ook enkel in een opsommingsrijtje.

De betekenis van deze naam is natuurlijk heel mooi als je gelovig bent en je kindje helaas met een afwijking geboren wordt. De meeste Rafaels krijgen in deze tijd de naam echter zonder dat op de betekenis wordt gelet, het is voornamelijk een 'voetbalnaam'.

* Dit wil zeggen dat het boek wel in de katholieke, maar niet in de protestantse bijbel staat. De katholieke bijbel heeft namelijk een paar boeken méér dan de protestantse. De eerstgenoemde term wordt door katholieken gebruikt, de tweede door protestanten. Ik wil neutraal zijn en alle godsdiensten met respect benaderen, dus noem beide termen.

In mijn onderzoek mei 2009 t/m april 2011 rond plaats: Rond plaats 120.

Uitspraak: Voor zover ik weet ik de Spaanse uitspraak gelijk aan de Nederlandse, RAA-faa-èl (beide a's als in raden, e als in wel).

Andere schrijfwijzen: Rafaël, Raphaël en Raphael. Ook de Italiaanse vorm Raffaele reken ik bij de spellingsvarianten.

Verwante namen: De laatste jaren wordt de verkorting Raf ook vaak gegeven. Voorheen was dit vooral een Vlaamse naam. Verwante meisjesnamen zijn vooral Rafaëla, Rafaëlla en Raphaelle, alle in verschillende spellingen. De meisjesnaam Rafke heeft eerder een Germaanse oorsprong dan dat ze verwant is met deze naam. In theorie zou je de naam Rafke echter wel kunnen geven als verkorting van Rafaëla. Namen die gedeeltelijk verwant zijn via het eerste woordje rafa ben ik niet tegengekomen. Gedeeltelijk verwant met Rafael via het 2e woordje zijn talloze namen, zoals Daniël, Samuël en Joël.

(Bron betekenis: www.biblestudytools.com).

Naar boven

---

De naam van de week: Kyara

Soort: meisjesnaam

Taal: Nederlands, van het Italiaans

Betekenis: de heldere

Uitleg: Kyara is een Nederlandse spelling voor de Italiaanse naam Chiara. Waarschijnlijk doordat mensen geneigd zijn Chiara ten onrechte met een tsj-klank uit te spreken, is de spelling Kyara bij ons het bekendst. Deze spelling is waarschijnlijk ontstaat o.i.v. de naam Kyra.

Aangezien in het Italiaans de l vaak een i wordt, is de herkomst van deze naam het Latijnse woord clarus, met ongeveer de betekenis helder, duidelijk, ook wel glanzend, schitterend. Uit dit woord ontstond de meisjesnaam Clara. Door vernoeming naar de bekende heilige Clara werd de naam al in de middeleeuwen populair.

In Frankrijk werd de naam Clara vooral Claire, dit is nog steeds het Franse woord voor helderheid, clair voor een mannelijk woord, claire voor een vrouwelijk. In landen waar Engels gesproken wordt is deze vorm overgenomen en ook bij ons komt ze regelmatig voor (nu rond plaats 300).

Verwante woorden: Ook in Nederland is het woord klaar: helder of duidelijk, in gebruik geweest. Het woord is pas recentelijk in onbruik geraakt. We vinden het nog wel terug in uitdrukkingen als 'op klaarlichte dag' en 'zo klaar als een klontje'.

In mijn onderzoek mei 2009 t/m april 2011 rond plaats: Rond plaats 120.

Uitspraak: kie-JAA-raa (y als in typen, a's als in jaren). Nogmaals, de uitspraak tsjie-JAA-raa voor Chiara is fout! De spelling Ciara wordt hier uitgesproken als Kyara, maar eigenlijk is het een niet-verwante naam met een uitspraak gelijk aan Kyra, zie hiervoor mijn blog van vorige week: Kyran.

Andere schrijfwijzen: Ik heb tot nu toe genoteerd: Chiara, Kiara, Ciara, Ciayra, Cyara, Kiyara, Kiyarah, Kyarah, Chyara, Keyara, Ceyara en Khiara.

Verwante namen: De Franse vorm Claire heb ik al genoemd. Andere vormen zijn Clara, Klaartje, Clarinda, Clarissa, Clarise, Klariska en voornamelijk bij volwassen vrouwen Clari in verschillende spellingen. Er zijn geen bekende jongensnamen verwant.

(Bron betekenis: Wolters' woordenboek Latijn-Nederlands).

Naar boven

---

De naam van de week: Kyran

Soort: jongensnaam

Taal: Engels en Iers

Betekenis: de donkere, met donkere haren (Kiran ook lichtstraal)

Uitleg: Kyran en vooral Kieran zijn Engelse spellingen van de oude Keltische naam Ciarán, maar de spelling Kyran komt ook voor in Ierland. De naam Ciarán is opgebouwd uit het Keltische woordje ciar: donker, án, wat een verkleinende uitgang is. Zoals ik vorige week bij de naam Priscilla heb uitgelegd, vind ik dat dit niet bij de betekenis genoemd hoeft te worden. Anders zouden we dit structureel moeten doen, dus ook bij bijvoorbeeld Guusje, Femke en Remco.

Er zijn opvallend veel Keltische namen met een betekenis als donker, zwart, bruin, wit of blond en rood. Blijkbaar was de haarkleur in deze cultuur op een bepaalde manier belangrijk. (Uit de kleuren die tot namen hebben geleid, kun je concluderen dat naar de kleur van de haren gekeken werd en niet naar de ogen). Andere bij ons voorkomende namen van Keltische oorsprong die verwijzen naar de haarkleur zijn bijvoorbeeld: Donovan (donkerbruin), Finn (blond, wit), Duane (zwart), Rowan (rood), Flynn (lichtrood) en Gwen (wit, blond). Ook Keltische namen zijn vaak tweestammig, opgebouwd uit twee aparte woordjes. Er zijn dus nog veel meer uit het Keltisch afkomstige namen met een kleur in de betekenis! De eerste naam die ik noemde, Donovan, is al tweestammig, opgebouwd uit de woorden bruin en donker/zwart, met net als bij Kyran het verkleinende án erachter.

De naam Kiran (zowel jongens als meisjesnaam) is los van het Keltisch ook in India ontstaan, met als betekenis 'lichtstraal'. Voor kinderen die geen Hindoeïstische roots hebben kun je de eerste betekenis aanhouden. De overeenkomst tussen de 2 namen is louter toeval.

In mijn onderzoek mei 2009 t/m april 2011 rond plaats: Rond plaats 300.

Uitspraak: De juiste Ierse uitspraak is KIE-rûn (y met een klank als kies, a met een klank als het lidwoord een). In Nederland wordt voor zover ik weet ook wel KIE-ran gezegd. (y met een klank als kies, a als in van).

Andere schrijfwijzen: Vele: Kieran, Kiran, Keiran, Kyron, Ciaran, Ciáran, Ciárán, Kieron, Kiron, Khieron, Kiaran, Cairan (verkeerde spelling).

Verwante namen: Ik heb weleens de meisjesnaam Kyrana gezien. De Ierse naam Ciara is ook verwant, maar let op: de uitspraak hiervan is KIE-raa. In Nederland wordt deze naam wel gegeven als variantspelling van Chiara/Kyara, met de uitspraak kie-AA-raa. Deze namen zijn NIET verwant met Kyran.

(Bron betekenis: Celtic names for children, Loreto Todd en Irish first names, Julia Cresswell en ook Babies' names from the Indian sub-continent, Vimla Patel).

Naar boven

---

De naam van de week: Priscilla

Soort: meisjesnaam

Taal: Latijn

Betekenis: De oude

Uitleg: Het Latijnse woord priscus, vrouwelijk prisca betekent ongeveer oud, uit de goede oude tijd, eerwaardig. Dit woord heeft geleid tot de naam Prisca. Bij Priscilla is er een tussenvoegsel geplaatst, het -ill- zet de naam in een verkleinvorm. Ik vind dat dit niet in de betekenis hoeft opgenomen te worden. Bij bijvoorbeeld de vele Nederlandse en Friese namen op -je of -ke doen we dit namelijk ook niet. Ze zijn ontstaan als vleivormen, koosnaampjes.

Voor een baby klinkt de betekenis 'oud' een beetje vreemd, maar deze betekenis is dan een wens, je wenst je dochter een lang leven. (Zie plaatje, grapje).

De naam staat in de bijbel, in het Nieuwe Testament komt een vrouw voor die de ene keer Prisca en de andere keer Priscilla wordt genoemd.

Verwante woorden in onze taal: Ik ken geen Nederlandse woorden die uit dit Latijnse woord zijn voortgekomen. Ons woord oud komt uit het Germaans, net als bijvoorbeeld het Duitse woord (alt) en het Engelse (old). Van het oude Germaanse woord zijn overigens ook namen afgeleid, zoals Aldo. Deze naam heeft dus dezelfde betekenis als Prisca/Priscilla.

In mijn onderzoek mei 2009 t/m april 2011 rond plaats: Rond plaats 475. In de jaren '80 en '90 werd deze naam veel gegeven, ze is nu op haar retour.

Uitspraak: De juiste uitspraak is pris-SIL-laa (beide i's als in wil, a als in la). Een enkele keer hoor je pris-KIL-laa. Van de verwante naam Prisca is de juiste uitspraak wél met een k-klank.

Andere schrijfwijzen: Met name Pricilla, Precilla, Prescilla, Prissilla en Priskila.

Verwante namen: Er zijn weinig bekende verwante namen. Prisca is het bekendst. Onbekende varianten zijn bijvoorbeeld Piroska, Pricella en Priscillia. Een verwante jongensnaam, Prisco, wordt maar zelden gegeven.

(Bron betekenis: Wolters' woordenboek Latijn-Nederlands).

Naar boven

---

De naam van de week: Viggo

Soort: jongensnaam

Taal: Scandinavisch

Betekenis: strijder

Uitleg: In Scandinavische namen is de letter v vaak hetzelfde als de w (Sven/Swen en bijvoorbeeld ook Wictor). Viggo komt van het Germaanse woordje vig, wat dus hetzelfde is als wig, een woordje waaruit in onze streken ook namen zijn ontstaan. De betekenis van het woordje is strijd, dus de betekenis van de naam is strijder. Viggo is in een naamkundige term een eenstammig verkorte naam. Germaanse namen waren opgebouwd uit 2 woordjes, zogenaamde stammen. Later werden ze vaak verkort en/of vervormd, zodat alleen een deel van één van de woordjes overbleef (eenstammige verkortingen) of een deel van alle twee de woordjes (tweestammige verkortingen).

De betekenis van de namen die in een bepaalde cultuur zijn ontstaan zegt veel over deze cultuur zelf, aangezien voor de namen van kinderen woorden werden gebruikt die in die cultuur waarde hadden. Germaanse namen hebben vaak stoere betekenissen, het was een stoer volk! Voor strijd hadden ze zelfs meerdere woorden, ook de woordjes hild en gond hadden deze betekenis. We zien deze woordjes bijvoorbeeld nog terug in namen als Hilde en Hilda en Gonda en Gonny. Een naam als Hillegonda betekent zelfs 2x strijd!

Of namen als Vigo en Figo, die ik als alternatieve spellingen tel, werkelijk dezelfde herkomst hebben als Viggo betwijfel ik. Vigo komt in Zweden wel voor, maar in andere talen is het ook een achternaam. Hier in Nederland zijn Viggo en Vigo tegelijk populair geworden, dus hier wordt Vigo in ieder geval als variantspelling beschouwd. Vandaar dat ik me daaraan aanpas.

De populariteit van de naam Viggo in Nederland is waarschijnlijk te danken aan Viggo Maas en Viggo Mortensen.

Bij Germaanse strijders denken we natuurlijk al snel aan de Vikingen. Is het toeval dat het begin van de naam Vikingr gelijkenis vertoont met vig? Ik denk van niet, zeker omdat de betekenis voor de hand ligt. Er zijn echter verschillende theorieën over de herkomst van de naam. Verwantschap is er ook met het Latijnse woord vincere (overwinnen) en victor (overwinnaar). Omdat dit wel heel ver voert noem ik de namen die van deze woorden zijn afgeleid niet bij de verwante namen, maar in wezen zijn het dus wel zeg maar neefjes!

Verwante woorden in onze taal: Zijn er nog Nederlandse woorden die op dit Germaanse woordje teruggaan? Ik kan er geen noemen (tweet me even als je wel iets weet - met vermelding bron uiteraard). In het Middelnederlands bestond het woord wij(c)h nog wel, met de betekenis: gevecht, strijd, slag, duel, dus duidelijk hetzelfde woord.

In mijn onderzoek mei 2009 t/m april 2011 rond plaats: Rond plaats 150.

Uitspraak: In Nederland gewoon VIH-goo (i als in winnen, o als in lasso). De Scandinavische uitspraak is denk ik eerder VIH-ko (zachte k, geen overeenkomende letter in het Nederlands). Vigo wordt hier uitgesproken als VIE-goo (i als in libel, o als in lasso). Figo e.d. heeft dan uiteraard meer een F-klank.

Andere schrijfwijzen: Vooral Vigo, ook Figo, weleens Vygo, Fygo, Vycho. De spellingen met een y ongetwijfeld o.i.v. de populaire naam Tygo/Tycho.

Verwante namen: Bekendere volledig verwante namen zijn Wieke en Vico. Verder zijn er enkel onbekendere namen volledig verwant, zoals Wikje, Wick, Wico, Wiek. Gedeeltelijk verwant zijn aardig wat namen; de bekendste zijn: Hedwig, Wieger, Wichard en Lodewijk met bekende verwante namen als Loes, Louise, Louis, Loek en Wies.

(Bron betekenis: Navnebogen, Evan Bogan, Woordenboek van Voornamen, Van der Schaar, Woordenboek Middelnederlands, W.J.J. Pijnenburg en J.J. van der Voort van der Kleij, herkomst 'Vikingen': Avaldnes - oudste troon van Noorwegen).

Naar boven

---

De naam van de week: Fay

Soort: meisjesnaam

Taal: Engels

Betekenis: fee

Uitleg: Ten grondslag aan deze naam ligt het Engelse woord fay: fee, verwant met het oud-Frans, faie. Het wordt nu niet meer gebruikt in het Engels, het huidige woord is fairy, wat als je goed kijkt een uitbreiding is van fay. Ons woord fee heeft duidelijk qua klank en/of spelling tweelingzusjes in onze omringende landen: oud-Engels, oud-Frans en huidig Frans (fée), Duits (fee) en het Deens (fe) . Al deze woorden, en ook bijvoorbeeld de Italiaanse, Portugese en Spaanse zusjes, gaan terug op het Latijnse woord fatum: voorspelling, lot, bestemming. In de Engelse taal bijvoorbeeld zie je dit woord nog terug als fate.

De naam Fay heeft een sprookjesachtige, romantische betekenis, wat veel mensen in deze tijd aanspreekt. Andere van dit soort namen zijn bijvoorbeeld Fawn (faun) en Aafke (elfje).

Spellingen als Fee en Fé kunnen ook gebruikt worden als verkortingen van een naam als Felicia, met de betekenis: gelukkig. In dit geval is Fee dan niet verwant met Fay, ondanks de overeenkomende klank en de overeenkomst met het Nederlandse woord.

Verwante woorden in onze taal: De overeenkomst in klank met ons woord fee is geen toeval!

In mijn onderzoek maart 2009 t/m februari 2011 rond plaats: Rond plaats 30. De populariteit van deze naam blijft maar toenemen, ik ben benieuwd of ze nog eens de top20 gaat halen! Een naam om in de gaten te houden.

Uitspraak: FEE.

Andere schrijfwijzen: Vooral Faye en Fee. Verder ook Fé, Fae, Fée en Fai.

Verwante namen Fayenne en Fayette zijn uitbreidingen. Faya is waarschijnlijk niet verwant, maar komt uit het Surinaams.

(Bron betekenis: Dictionary of First Names, Hankes & Hodges, Latijn-Nederlands woordenboek, Wikipedia).

---

De naam van de week: Youri

Soort: jongensnaam, heel sporadisch meisjesnaam

Taal: Russisch

Betekenis: landbouwer

Uitleg: De naam Youri is de Russische equivalent van George. De oorsprong hiervan is Grieks, het woord georgos betekent landbouwer of ook wel wijnboer. Het is woord is ontstaan uit de woorden gè: aarde, grond - het woord gaia met dezelfde betekenis is daaraan verwant - en ergon: werk. Dus letterlijk hij die op de aarde werkt. In de tijd dat deze naam ontstond was de maatschappij natuurlijk voornamelijk agrarisch. In onze cultuur is de betekenis niet zo bijzonder, behalve misschien voor mensen die zelf in de landbouw werken.

Er zijn een aantal vroege heiligen geweest die de naam bekend hebben gemaakt en de eerste Engelse koning heeft in de 18e eeuw de naam in dat land definitief op de kaart gezet. De Russische vorm is bekend geworden door Joeri Gagarin, de ruimtevaarder. De eerste jongens die deze naam in Nederland kregen werden in de jaren '60 geboren.

Verwante woorden in onze taal: Ontstaan uit het Griekse woord gè/gaia is een woord als geografie (aardrijkskunde). Het Griekse woord voor werk kun je herkennen in een woord als ergonomisch.

In mijn onderzoek maart 2009 t/m februari 2011 rond plaats: Rond plaats 130. Als meisjesnaam komt deze naam niet voor in dit onderzoek.

Uitspraak: JOE-rie.

Andere schrijfwijzen: Er zijn veel spellingen van deze naam bekend. Naast het feit dat mensen vaak bewust voor andere spellingen kiezen, is een reden daarvoor dat het Russische schrift afwijkt van het onze. Daardoor is het vaak niet duidelijk hoe een naam het beste gespeld kan worden. Andere spellingen die ik ben tegengekomen zijn: Joeri, Yuri, Yoeri, Joery, Joerie, Joury, Juri, Jouri, Jurie en Jury. Bij de meisjes heb ik de spellingen Jury, Yourie en Yuri gezien. Bij de spellingen beginnen met Jur- is niet helemaal duidelijk of ze wel uitgesproken moeten worden als JOE-rie. Ze kunnen ook gezien worden als verkorting van een naam als Juriaan en uitgesproken worden als JUU-rie. Dit is overigens een volledig verwante naam. Ik zou om deze reden liever voor een spelling kiezen waar de uitspraak duidelijker van is.

Verwante namen Er zijn veel verwante namen populair - hoewel je soms op het eerste gezicht niet zou zeggen dat ze verwant zijn. Op dit moment staan in de tabel Moderne namen de verwante namen George, Jordy, Joris en Jurgen. Ook bekend zijn namen als Jurjen, Jorg, Joran, Jurriaan, Giorgio, Jurian, Joren, Jorian, Jorin en Jurek. Veel minder vaak voorkomend zijn de verwante meisjesnamen. Er zijn er wel een aantal, bijvoorbeeld Jorien, Georgette, Jorieke, Jorina, Jorja en Georgina. Jorinde is hoogst waarschijnlijk ook verwant. Namen als Jori en Sjors worden zowel aan jongens als aan meisjes gegeven. Gedeeltelijk verwant is de naam Gaia.

(Bron betekenis: Grieks-Nederlands woordenboek).

Naar boven

---

De naam van de week: Rachel

Soort: meisjesnaam

Taal: Hebreeuws

Betekenis: ooi, moederschaap

Uitleg: De Hebreeuwse naam Rachel is in onze bijbel in ongewijzigde vorm terechtgekomen. De naam komt van het Hebreeuwse woord rachel: ooi. Dit woord is afgeleid van een al heel lang geleden in onbruik geraakt woord voor reizen. Waarschijnlijk is het woord voor schaap in deze taal dus ontstaan doordat herders vroeger met hun kudden rondreisden. Vee was in de tijd van de verhalen uit de eerste boeken van de bijbel een teken van rijkdom en geluk. In onze cultuur is (moeder)schaap misschien niet een echt leuke naamsbetekenis. Je zou er echter een metafoor voor zorgzaamheid in kunnen zien, naast het al genoemde metafoor. Misschien ook mooi om aan het verhaal van de Goede Herder te denken als je christelijk bent.

Rachel was de naam van de vrouw die Jacob, de laatste van de zogenoemde Aartsvaders, het meest liefhad. Ze had mooie ogen volgens het verhaal. Jacob dacht oorspronkelijk dat hij haar getrouwd had, maar kwam er grappig (en een beetje onbegrijpelijk) genoeg pas na de huwelijksnacht achter dat het haar zus was: "En zie, het was Lea!". Later trouwde hij alsnog met haar. Aanvankelijk werd ze niet zwanger, pas na een aantal jaar kreeg ze Jozef en Benjamin. Ze overleed bij de bevalling van haar jongste zoon. Rachel is daarmee de moeder van 2 van de 12 stammen van Israël en daarmee dus een belangrijke vrouw in de geschiedenis van dit volk.

De naam Rachel werd vroeger voornamelijk aan meisjes van joodse afkomst gegeven; later kwam zij ook bij christenen in gebruik. Populair is zij pas geworden toen ze via het Frans en Engels bij ons terecht kwam. Dit verklaart de meest voorkomende uitspraken van de naam.

In mijn onderzoek maart 2009 t/m februari 2011 rond plaats: Rond plaats 225.

Uitspraak: Er zijn verschillende uitspraken mogelijk. Als eerste de Franse uitspraak raa-SJèL (a als in raden, e als in bel), als tweede de Engelse uitspraak REE-tsjol (a als e in rebus, e als in trommel). Ook mogelijk is de uitspraak die gebruikt wordt als we de bijbel lezen: RAA-gol (a als in raden, e als in trommel). Andere uitspraken heb ik niet gehoord maar het er zijn meer mogelijkheden, zoals bijvoorbeeld raa-GèL en RAA-gèl. De juiste oorspronkelijke uitspraak is ongeveer raa-GEEL.

Andere schrijfwijzen: De bekendste is de Franse vorm Rachelle. Verder heb ik gezien Rachèl, Rachél, Rachell, Rashel, Raychel, Raechel.

Verwante namen Redelijk bekend is de Spaanse variant Raquel. Verder kan ik noemen Rachella, Rachela en Racheli. Een naam als Chelly komt eerder van Michelle, gezien de Engelse uitspraak is dit geen voor de hand van Rachel liggende verkorting in deze taal. Er zijn geen verwante jongensnamen.

(Bron betekenis: www.biblestudytools.com).

Naar boven

---

De naam van de week: Bjorn

Soort: jongensnaam

Taal: (van het) Scandinavisch

Betekenis: beer

Uitleg: Het oud-Scandinavische (Noord-Germaanse) woord voor beer is björn. Dit woordje werd gebruikt in tweestammmige namen, namen opgebouwd uit 2 woordjes, zoals Thorbjörn (bij ons nu vooral in de vorm Thorben bekend): als een beer voor de god Thor. Pas daarna kwam Björn ook als zelfstandige naam in gebruik. In de verschillende Scandinavische landen is de spelling van de naam Björn of Bjørn. De spelling Bjorn is buiten Scandinavië, bijvoorbeeld in Nederland, onstaan. Daarom noem ik de naam Björn Scandinavisch en Bjorn 'van het Scandinavisch'. De Scandinavische talen (m.u.v. het Fins) zijn voortgekomen uit het Germaans, net als de Nederlandse taal. In andere Germaanse talen was het woord voor beer bern. Dit woordje heeft ook tot een aantal namen geleid; de bekendste is Bernhard.

De beer was voor de Germanen de koning van de dieren - de leeuw kenden zij niet omdat die hier niet voorkwam. Beren stonden symbool voor moed en kracht. Daarom kun je in de beer ook een metafoor zien voor 'sterke, dappere man'.

Ook in andere talen is het woord voor beer tot naam geworden. Het Latijnse woord voor beer is ursus; dit is wel een naam maar die is hier niet zo bekend, maar het woord voor berin: ursula, zul je vast wel kennen als naam. Ursula is overigens een naam die voornamelijk in de jaren '70 gegeven werd, zij is nu 'uit'. Arthur kan ook beer betekenen, maar de herkomst van de naam en daarmee de betekenis, is onzeker.

Verwante woorden in onze taal: Het woord björn is nog steeds het Zweedse woord voor beer. Ook ons huidige woord beer vindt zijn herkomst in het Germaans, in de loop van de tijd is de n van bern weggevallen en de klank langer geworden.

In mijn onderzoek maart 2009 t/m februari 2011 rond plaats: Rond plaats 140.

Uitspraak: Meestal gewoon BJORN (o als in bon). Björn wordt vaak als BJURN (ö net als u in lus) uitgesproken; de Scandinavische uitspraak neigt echter meer naar de korte o-klank, dus weer gewoon BJORN.

Andere schrijfwijzen: Vooral Björn, ook wel Bjørn. Weleens Beorn, naar Beorn Nijenhuis. Verder eenmaal Biorn en Bjurn gezien.

Verwante namen Volledig verwant is bijvoorbeeld Bjarne, maar ook namen als Benno en Bink. Bjarn is een verwarring van Bjorn en Bjarne. Eénmaal Björne als meisjesnaam tegengekomen; in Scandinavië is dit een jongensnaam. Ben kan verwant zijn, maar kan ook een verkorting zijn van Benjamin en dan een Hebreeuwse herkomst hebben. Er zijn veel gedeeltelijk verwante namen. Bernard met bekende verwanten als Berend, Barend, Barry en Bernadette bijvoorbeeld. Daarnaast namen als Gerben, Thorben, Yorben en Bareld (oorspronkelijk Bernwald).

(Bron betekenis: Woordenboek van Voornamen, J. van der Schaar).

Naar boven

---

De naam van de week: Vienna

Soort: meisjesnaam

Taal: Engels

Betekenis: zij die uit Wenen komt

Uitleg: Vienna is de Engelse naam van Wenen, Duits Wien. De betekenis van de naam is dus duidelijk: (zij die) uit Wenen (komt). Qua betekenis leuk als je veel hebt met Wenen, of misschien als het kindje 'gemaakt' is tijdens een vakantie in Wenen.

We kunnen natuurlijk verder kijken en zoeken naar de betekenis van de naam Wien (Wenen). De oudst bekende naam is uit de tijd dat het een Keltische nederzetting was Vedunia, wat volgens mijn bron 'woudbeek' betekende (dit heb ik echter nergens kunnen verifiëren! Sterker ik kan de letter V niet eens vinden als beginletter in Keltische woordenlijsten. Vermoedelijk is dit een vertaling van de oorspronkelijke naam). De Romeinen namen de plaats in en veranderden de naam in Vindobona, waar je misschien de Latijnse woorden vindex: borg, beschermer, redder en bonus: goed, in kunt zien. Het zou dus 'goede borg' kunnen betekenen. Dit is echter geenszins zeker.

Hoewel deze naam pas de laatste paar jaar met regelmaat gegeven wordt, denk ik dat ze haar populariteit voor een groot deel te danken heeft aan het liedje Vienna van Ultrafox uit 1981.

In mijn onderzoek maart 2009 t/m februari 2011 rond plaats: Rond plaats 420.

Uitspraak: Ongeveer vie-JEN-naa (i als in eerste deel van rivier, e als in ren, a als in nader).

Andere schrijfwijzen: Viënna, Viènna, Viénna, Vjenna. Fiënna zou je eventueel ook als variantspelling kunnen zien.

Verwante namenViënne, Vienne, Viènne. Vienne is de Franse naam van de stad. Misschien behoren Venna en Venne ook tot de verwante namen. Ik ken geen verwante jongensnamen.

(Bron betekenis: Duits Wikipedia, Latijn-Nederlands woordenboek. Wat er staat over de naam in het Duitse Wikipedia bij Vindobona klopt in ieder geval niet. Zij gaan ervan uit dat de Keltische naam ook Vindobona was. Dat is niet het geval. De Romeinen hebben de oorspronkelijke naam gewoon aangepast).

---

De naam van de week: Dario

Soort: jongensnaam

Taal: Italiaans

Betekenis: hij die het goede bezit en wil behouden

Uitleg: Dario is de Italiaanse vorm van Darius, de naam van enkele bekende Perzische koningen. De Spaanse vorm is bijna gelijk aan de Italiaanse, maar heeft nog een streepje: Darío. De naam Darius is uiteraard een vertaling, maar de oude Perzische naam is wel te achterhalen, deze luidde ongeveer Darayavahu. De naam is opgebouwd uit 2 Perzische woorden: darayamiy: handhaven, bezitten en vahu: goed. De betekenis is dus ongeveer: hij die het goede bezit en behoudt, of wil behouden.

De naam is in Europa waarschijnlijk vooral in gebruik gekomen doordat enkele koningen Darius in de bijbel genoemd worden. Darius de Grote gaf de Joden toestemming om de tempel te herbouwen. Wie de andere bekende Darius was, van het verhaal van Daniël in de leeuwenkuil, is onzeker. Hij wordt de zoon van Ahasveros genoemd, die in het Grieks Xerxes heet, maar Xerxes werd opgevolgd door Artaxerxes. Mogelijk wordt kleinzoon bedoeld, dan gaat het over Darius de II.

In de oude Perzische taal zijn veel namen ontstaan, waarvan we vooral in andere oosterse talen nog vormen van terugvinden. Echter ook bijvoorbeeld in het Grieks vinden we namen van deze herkomst terug. Enkele bekende namen van Perzische herkomst zijn Esther, Casimir en (langs een Griekse omweg) ook Margaretha.

In mijn onderzoek maart 2009 t/m februari 2011 rond plaats: Buiten de top 500. De naam komt 5x voor in het onderzoek.

Uitspraak: DAA-rie-joo (a als in daken, i als in prima, o als in boter).

Andere schrijfwijzen: Geen gezien, ook de Spaanse spelling niet tegengekomen.

Verwante namen:Ook Darius en Darian komen de laatste jaren regelmatig voor. Minder vaak voorkomende verwante namen zijn: Daria, Darinka, Dariën en Darios.

(Bron betekenis: een site over Perzische namen en een site over de Perzische taal. Meer info over Darius de Grote: o.a. op Wikipedia.)

Naar boven

---

De naam van de week: Yfke

Soort: meisjesnaam

Taal: Fries

Betekenis: met een boog van taxushout

Uitleg: Deze Friese naam is van Germaanse oorsprong (de Friezen waren natuurlijk een Germaans volk). Het woord yv of iv betekent: taxus. Dit is waarschijnlijk niet de precieze betekenis van deze naam. Taxushout is veerkrachtig hout dat je goed voor bogen kunt gebruiken. Aangezien veel Germaanse namen naar wapens verwijzen (zoals de eerder behandelde naam Gerard: sterk met de speer, en Brand: vlammend zwaard en Gisela: pijl), is het vrijwel zeker dat met het woord taxus verwezen wordt naar de boog. Eenzelfde verschijnsel zie je bij Linda en Linde, wat waarschijnlijk van de boom de linde komt, van welk hout schilden werden gemaakt. Yfke zal dan ongeveer: strijdster met een boog van taxushout betekenen, of: zij die handig is met de boog van taxushout, of iets dergelijks.

De naam komt in verschillende vormen niet zo erg vaak voor in Nederland tot in de jaren '40/'50 vorige eeuw de Franse vorm Yvonne opkomt.

Verwante woorden in onze taal: Ons oude woord voor de taxusboom, ijf, komt duidelijk van het oude Germaanse woordje yv of iv.

In mijn onderzoek maart 2009 t/m februari 2011 rond plaats: Rond plaats 90.

Uitspraak: IEF-kûh (y als in typen, e als in tante). De uitspraak EIF-kûh (y als ij uitspreken) is niet juist bij Friese namen.

Andere schrijfwijzen: Iefke. IJfke hoort hier eigenlijk niet bij want dat spreek je met een ei-klank uit. In de praktijk vergissen mensen zich echter weleens.

Verwante namen: Een verwante namen die in de tabel Moderne Namen staat is Ivo. Andere bekende verwante namen zijn Yvonne, heel bekend maar vooral bij de generatie moeders, Yvette, Yves, Jouke en Joukje. Minder bekende vormen zijn Jaike, Ive, Fonne, Iwikje, Jaitse, Jifke, Yaika en Yvelle. Je ziet dat er via verschillende wegen vervormingen zijn ontstaan! Dit komt vaker voor bij Friese namen. De naam Ivar kan gedeeltelijk verwant zijn, maar kan ook een andere oorsprong hebben.

(Bron betekenis: Woordenboek van Voornamen, J. van der Schaar)

Naar boven

---

De naam van de week: Ravi

Soort: jongensnaam en ook weleens meisjesnaam

Taal: Sanskriet

Betekenis: zon

Uitleg: Het woord ravi komt uit het Sanskriet en betekent 'zon'. Ravi was in een gedeelte van de Veda-teksten (de oude heilige geschriften in het Sanskriet) één van de Aditya's, de hemelgoden of zonnegoden. Later gingen deze 12 goden op één zonnegod, Surya. Deze vereren Hindoes als het dagelijks terugkerende licht dat de duisternis verdrijft, ook in geestelijke zin. Het huidige Indiase woord voor zon, suraj, hangt duidelijk samen met de naam van de zonnegod Surya. Suraj is overigens een vrij populaire naam bij mensen van Indiase afkomst.

Ravi komt ook voor in tweestammige namen, zoals Ravindra (de machtigste zon) en Ravish (heer van de zon). Ravi is verder nog de naam van een rivier in India. De zondag heet in India Ravi vasara.

Namen uit het Sanskriet komen heel weinig voor bij mensen van niet-Hindoeïstische afkomst. Door vooral Hindoestaanse Surinamers en Indonesiërs kom je ze toch regelmatig tegen in Nederland. Daarnaast worden ze weleens gegeven door mensen die geïnteresseerd zijn geraakt in het Hindoeïsme of Boeddhisme. Ravi is een uitzondering; deze naam wordt de laatste jaren ook gegeven door mensen die niets met het Hindoeïsme hebben. Dit komt doordat de naam voorkwam in een soapserie, heb ik gehoord.

Een andere vrij bekende naam uit India en omgeving is Bodhi, deze naam komt uit het Boeddhisme en is afgeleid van het Sanskriet buddh: ontwaken. De naam van de god Boeddha komt van hetzelfde woord.

In mijn onderzoek maart 2009 t/m februari 2011 rond plaats: Rond plaats 275.

Uitspraak: In onze streken wordt gewoon RAA-vie (a als in raden, i als in eerste lettergreep van rivier) gezegd. De juiste uitspraak is echter eerder RAA-wie.

Andere schrijfwijzen: Bij Hindoes zie je de variantspelling Rawi. Bij mensen met een niet-Hindoeïstische achtergrond heb ik de variantspelling Ravy gezien. De spelling Ravie ben ik (sporadisch) bij beide groepen tegengekomen. De meisjesnaam Ravi ben ik tegengekomen bij mensen van niet-Hindoeïstische afkomst.

Verwante namen: Rawita is waarschijnlijk een vrouwelijke vorm. Gedeeltelijk verwant zijn namen als Ravindra en Ravish. Deze 3 namen heb ik uitsluitend bij mensen van Hindoeïstische afkomst gezien. Raveena, Ravien of Revina etc. zijn populaire namen, maar ze staan niet in mijn 3 boeken over namen uit India. Volgens een Internetsite betekent Raveena echter 'sunny' dus ik denk dat deze namen gewoon volledig verwant zijn.

Niet verwant zijn Raf, Raaf en Rafi, deze namen zijn verkortingen van Rafaël, een naam met een Hebreeuwse herkomst. De naam Suraya of Soraya is niet verwant met Surya.

(Bron betekenis: A dictionary of First Names, supplement: Names of the Indian Subcontinent, Ramesh Krishnamurthy. Informatie over de Aditya's bijvoorbeeld: Engelse Wikipedia)

Naar boven

---

De naam van de week: Jayda

Soort: meisjesnaam

Taal: Engels

Betekenis: jade, edelsteen

Uitleg: De edelsteen jade heeft zowel in het Nederlands als bijvoorbeeld in het Engels tot meisjesnamen geleid. In de eerste plaats natuurlijk gewoon Jade (JAA-dûh of DJEED), maar vooral in het Engels heeft de naam varianten zoals Jada/Jayda en Jadey. De betekenis van deze namen is gewoon jade, edelsteen. De naam van de edelsteen heeft natuurlijk ook een herkomst. Het komt van het Spaanse piedra de ijada: steen voor de zij (piedra = steen, ijada = flank, zijde van het lichaam). Vroeger geloofde men namelijk dat de steen geneeskracht had, vooral voor de ingewanden. De oorspronkelijke betekenis van het woord jade is interessant om te weten maar niet echt toepasselijk voor een meisjesnaam.

Dat de spelling Jayda op dit moment in Nederland het populairst is, en niet Jada dat meer op Jade lijkt, komt ongetwijfeld door de populariteit van de jongensnaam Jayden. Er zijn wel meer edelstenen die tot meisjesnamen geleid hebben, bijvoorbeeld Esmeralda (smaragd), Ruby (robijn), Saffira (safier) en algemener Jewel (juweel).

Verwante woorden in onze taal: Uiteraard jade.

In mijn onderzoek januari 2009 t/m december 2010 rond plaats: Rond plaats 180.

Uitspraak: DJEE-daa. (ay als ee in beeld, a als in ramen). Voor zover ik weet is dit de enige voorkomende uitspraak.

Andere schrijfwijzen: Vooral Jada en ook Jaeda. Andere spellingen zijn bijvoorbeeld: Jaida, Giada, Jeada, Yada, Djeda, Jaydah, Jeda, Djayda, Jadah, Jaidae, Jaydha, Yadah en Yaedha. Er zijn nog wel meer spellingen te bedenken. Giada en sommige andere spellingen zouden als DJAA-daa (beide a's als in ramen) uitgesproken moeten worden.

Verwante namen: Op dit moment staat Jade pakweg honderd plaatsen hoger dan Jayda. Verder geniet ook Jadey een flinke populariteit bij de meisjes en wordt hij in diverse spellingen ook weleens aan jongens gegeven - overigens net als Jade een enkele keer. Jadey of Jaydee kan ook gewoon staan voor de initialen J.D. Vooral als de naam als jongensnaam gebruikt wordt is dit het geval. Verder heb ook weleens Jadine gezien. De populaire jongensnaam Jayden is waarschijnlijk niet verwant. Jongensnamen gaan zelden of nooit terug op edelstenen, dat is voorbehouden aan meisjesnamen. Jayden is waarschijnlijk een uitbreiding van Jay, naar de voorletter. Jaden of Jayden wordt ook weleens aan meisjes gegeven en dan is de verwantschap weer een stuk waarschijnlijker.

(Bron betekenis: Woordenboek van Voornamen, J. van der Schaar; Spaans-Nederlands woordenboek)

Naar boven

---

De naam van de week: Gerrit

Soort: jongensnaam

Taal: Nederlands

Betekenis: sterk met de speer

Uitleg: De al eeuwen in Nederland zeer bekende naam Gerrit is ontstaan door vereenvouding van de klanken van de Germaanse naam Gerhard. Germaanse namen zijn vrijwel altijd opgebouwd uit 2 korte woordjes en Gerhard is daar geen uitzondering op. Het woordje ger betekende: speer, en hard betekende: sterk. De betekenis is dus duidelijk: sterk met de speer.

Germaanse namen hebben meestal een stoere betekenis. Namen werden natuurlijk gebaseerd op in die tijd en cultuur belangrijke waarden. Voor de Germanen was strijd belangrijk en de meeste betekenissen van namen die uit de Germaanse talengroep zijn voortgekomen verwijzen daarnaar. Aanvankelijk gaven de Germanen namen uitsluitend vanwege hun betekenis. Later werd het gebruikelijk om te vernoemen, er werden nieuwe namen samengesteld uit de namen van de ouders, bijvoorbeeld het eerste deel van de naam van de vader en het tweede deel van de naam van de moeder. Op deze manier zijn er ook namen onstaan die niet zo'n zinvolle betekenis hebben of waarvan de twee woordjes waar de naam uit bestaat ongeveer hetzelfde betekenen.

Vele varianten die zijn voortgekomen uit de naam Gerhard, zoals Gerrit, Gerard, Gerardus, Gert, Geert (zie verwante namen) zijn heel populair in Nederland. Er zijn 5 heiligen die aan de populariteit van de naam zullen hebben bijgedragen, maar ook in van oudsher voornamelijk protestantse gebieden komen deze namen veelvuldig voor. De laatste decennia zie je wel een duidelijke verschuiving naar de officiële namen: vaak is de roepnaam geen verwante naam. Goed mogelijk dat met name Gerrit over een tijdje opnieuw populair wordt als oud-Nederlandse naam, net als bijvoorbeeld Willem en Pieter dat zijn.

Verwante woorden in onze taal: Het Germaanse woordje hard is de voorloper van ons huidige woord hard. De betekenis is in de loop van de tijd wat verschoven; de oorspronkelijke betekenis was sterk.

In mijn onderzoek januari 2009 t/m december 2010 rond plaats: Rond plaats 400.

Uitspraak: Gewoon GER-rit (e als in ver, i als in rit) of GER-rût (e als in ver, i als e in vangen).

Andere schrijfwijzen: Andere schrijfwijzen van Gerrit zie ik zelden. Ik heb eenmaal Gerret genoteerd. De Friese spelling van de naam is volgens de goede literatuur Gerryt (deze ben ik nog nooit tegengekomen overigens). Boekjes en sites die beweren dat Gerrit een Friese naam is vergissen zich.

Verwante namen: Er zijn vele volledig verwante namen. Ik kan bijvoorbeeld de jongensnamen Gerard, Gert, Geert, Gerhard, Gérard, Geurt, Geerten, Gerit, Gertie en Gradus noemen en de meisjesnamen Geertje, Gerdien, Grada, Gerty, Geartsje, Gerdina, Gerharda, Getty, Geerte, Gerarda, Gerna, Gerrita, Gerritje, Gertine, en Guurtje. Sommige van deze namen kunnen ook van andere namen beginnend met Ger- of Geer- komen, maar worden in de praktijk meestal gebruikt als roepnaam bij een officiële naam als Gerrit of Gerardus. Er zijn nog veel meer namen die uitstaan zijn uit namen met Ger- of -ger, zoals: Ger, Gerco, Gé, Gerry, Gary, Garry, Gerk, Gerke, Geer, Geery, Gerdo en Gerda, Gea, Gerrie, Gera, Geesje, Geeske, Geke, Gerdie, Gerie, Gerrieke, Gesina, Ger, Gé, Geessien, Geerke, Gerike en Gerkje. Bekend zijn ook de combinatienamen, zoals Gert-Jan, Gerrit-Jan, Geert-Jan, Gerjan, Gerjo en Jan-Gerrit, en in iets mindere mate Geja, Gerjanne, Geanne, Gerjo, Gerrianne, Ger-Janneke, Geranda, Gerianne, Gerja en Gerlise.

Naast de volledig verwante namen, zijn er ook veel gedeeltelijk verwante namen te noemen. Hiermee bedoel ik namen die ontstaan zijn uit namen die één van de twee Germaanse woordjes in zich dragen. Verwant op grond van het woordje ger zijn bijvoorbeeld: Gerben, Roger/Rutger/Rogier, Gerwin, Gerald, Edgar, Gerbrand, Wieger, Gerlof, Germ, Gerbert, Sieger/Zeger, Jelger, Ludger en Renger, en Gerlinde, Geraldine, Inger, Gerbrig en uit Geertruida Truus, Trudy, Gertrude en Geertrui. Al deze namen hebben dus een betekenis met 'speer' erin. Gedeeltelijk verwant op grond van het woordje hard, namen die dus allemaal iets met 'sterk' betekenen, zijn Richard/Ricardo, Evert/Eef/Jorrit/Jort, Leen/Leendert/Lennart/Leonard, Bernard/Berend/Barry/Barend, Allard/Aldert, Folkert, Meindert, Reindert, Eildert, Harvey en Wiggert, en Bernadette/Berna en Everdien. Zoals je ziet is de lastige klank van hard meestal in de loop van de tijd veranderd in een wat makkelijker uit te spreken klank.

(Bron betekenis: Woordenboek van Voornamen, J. van der Schaar)

Naar boven

---

De naam van de week: Naomi

Soort: meisjesnaam

Taal: Hebreeuws

Betekenis: ongeveer: mijn genoegen, mijn plezier, mijn lieflijke

Uitleg: Naomi of Noomiy is een Hebreeuwse naam die ongeveer: mijn genoegen betekent. Verwant is de Hebreeuwse naam Noam, met ongeveer de betekenis: vriendelijkheid, plezierigheid, pracht, heerlijkheid. Bij Naomi is er een i of iy achter gezet, wat betekent: ik, mijn. Ten grondslag aan beide namen ligt het werkwoord naëm: plezierig zijn, mooi zijn, lief zijn, lieflijk zijn. Er zijn dus een aantal omschrijvingen van de naam juist.

In namen en woorden die op het Hebreeuws teruggaan zie je de klinkers soms wisselen, zoals Naomi, Noömi, Noam en het werkwoord naëm omdat in het Hebreeuwse schrift geen tekentje bestaat voor de klinkers (behalve voor de i/y/iy).

Naomi is een bekende vrouw uit de bijbel, ze was de schoonmoeder van Ruth uit het gelijknamige bijbelboek. In sommige bijbelvertalingen heet ze Noömi, maar deze vorm wordt maar zelden gegeven in Nederland. Omdat ze haar man en kinderen is verloren, vindt ze de naam Mara (bitterheid) beter bij haar passen dan een naam die met plezierigheid te maken heeft. In de rest van het bijbelboek blijft ze echter wel gewoon Naomi genoemd worden...

Naast de naam van Naomi worden ook de namen van haar schoondochter Ruth en vooral van diens man Boaz in deze tijd regelmatig aan kinderen gegeven. Ook Mara is populair, hoewel ik de hier voorkomende naam eerder zie als verkorting van Maria. (Volgens sommige bronnen zijn die 2 namen uit de bijbel verwant maar daar ben ik het om diverse redenen mee oneens).

In mijn onderzoek januari 2009 t/m december 2010 rond plaats: Rond plaats 30. De naam stond enkele jaren geleden een tijdje in de top20.

Uitspraak: naa-OO-mie (a als in na, o als in boter, i als in prima). De Engelse uitspraak wordt in Nederland ook gebruikt: ongeveer nee-JOO-mie (a als ee in week, o als in boter, i als in prima).

Andere schrijfwijzen: Er zijn veel variantspellingen maar de spelling Naomi komt verreweg het meest voor. Andere spellingen die ik gezien heb zijn: Naomy, Naomie, Neomi, Neomy, Naómi (enkel bij mensen met een christelijke achtergrond; in de oude vertaling van de bijbel staat de naam zo gespeld), Naömi, Néomy, Nayomi, Nayomie, Néomi en Neomie. Sommige spellingen worden uitgesproken als naa-OO-mie, andere als nee-JOO-mie.

Verwante namen: Noëmi in verschillende spellingen, Nomi (idem) en weinig voorkomend Noami en Noömy. De gedeeltelijk verwante naam Noam komt ook in Nederland voor. Verwant daarmee zijn Naäma en bijvoorbeeld ook de Islamitsche namen Naim en Naima (het Arabisch is net als het Hebreeuws een semitische taal, dus beide talen zijn verwant). Het korte Hebreeuwse woordje i/iy zie je bijvoorbeeld ook terug in de namen Daniël en Elisabeth (Hebreeuws Elisheva).

(Bron betekenis: www.biblestudytools.com)

Naar boven

---

De naam van de week: Glenn

Soort: jongensnaam

Taal: Engels

Betekenis: vallei, hij die in een vallei woont

Uitleg: Deze Engelse en ook wel Schotse naam heeft een Keltische oorsprong. Het Keltische woord gleann betekende: vallei, dal. Misschien rechtstreeks van dit woord, of anders van een daarop gebaseerde achternaam, komt de voornaam Glen(n). Het woord glen bestaat nog steeds in het Engels en betekent volgens mijn Engels-Nederlandse woordenboek 'nauw dal', dus de betekenis hiervan is niet gewijzigd in de loop der eeuwen. In Nederland en Vlaanderen hebben we de naam overgenomen uit het Engels.

In mijn onderzoek januari 2009 t/m december 2010 rond plaats: Rond plaats 450. De naam heeft de laatste jaren behoorlijk aan populariteit ingeboet.

Uitspraak: De Engelse uitspraak is KLEN, met een 'zachte K' (e als in en). In Nederland wordt ook gewoon GLEN gezegd (e als in en).

Andere schrijfwijzen: Glen, en waarschijnlijk zijn ook Clen en Clenn andere schrijfwijzen - die overigens maar zelden voorkomen. Verkleinvormen zijn Glenny en Glennie en ik heb ook Clenny gezien.

Verwante namen: Een enkele keer zie je de Welshe naam Glyn, die ontstaan is uit hetzelfde Keltische woord en dus verwant is. De meisjesnamen Glenda en Glen(n)ys zijn volgens het goede boek dat ik heb geraadpleegd niet verwant.

(Bron betekenis: A Dictionary of First Names, Hanks & Hodges en Gaelic, Roderick Mackinnon)

Naar boven

---

De naam van de week: Fran

Soort: meisjesnaam, ook een enkele keer jongensnaam

Taal: Engels

Betekenis: De Franse

Uitleg: De Engelse naam Fran is een verkorting van Frances/Francis, wat een Engelse variant is van Franciscus. Deze naam is bekend geworden door Sint Franciscus, een heel populaire heilige. Eigenlijk heette hij Giovanni (Johannes); Francesco of Franciscus was een bijnaam, die voortkwam uit het feit dat zijn vader zakelijke contacten had met Frankrijk. De betekenis van deze laat-Latijnse naam is dus inderdaad: de Franse, of ook wel: de Frankische, want uit de naam van die oude Germaanse stam is het woord Frankrijk zoals je misschien begrijpt ontstaan.

De volksnaam de Franken heeft ook rechtstreeks tot namen geleid, net als andere Germaanse volksnamen. De naam Frank kan zowel via Franciscus zijn ontstaan als rechtstreeks van een oude naar het volk genoemde Germaanse naam met Frank-. Een naam als Franklin heeft vrijwel zeker de laatste herkomst. De betekenis van de naam van de volksstam is niet helemaal zeker; verschillende bronnen noemen een Germaans woord met de betekenis werpspies, of speer.

Frans is in Nederland heel lang erg populair geweest. Vorige eeuw werd ook Frank een heel gebruikelijke naam. Frans wordt nu gezien als oud-Nederlandse jongensnaam. De naam Fran wordt in Vlaanderen vrij vaak gegeven, vermoedelijk door de serie The Nanny. Het is één van de namen waarvan het gebruik (nog?) letterlijk begrenst lijkt te worden door de landsgrenzen: in Nederland komt zij bijna nooit voor.

Verwante woorden in onze taal: Ja, de naam Frans en varianten betekenen echt 'frans'.

In mijn onderzoek januari 2009 t/m december 2010 rond plaats: Deze naam komt in dit onderzoek niet voor. In Nederland is Fran niet of nauwelijks in gebruik.

Uitspraak: De Engelse uitspraak is ongeveer FREN (a als Nederlandse e in ren, met een iets langer aangehouden e). Het kan echter goed zijn dat in Vlaanderen de naam voornamelijk als FRAN (a als in kan) uitgesproken wordt.

Andere schrijfwijzen: Een enkele keer Frann Ook Fren.

Verwante namen: In Nederland wordt de naam Frank nog wel gegeven dus die staat in de tabel Moderne Namen. Daarnaast zijn bekende varianten: Frans, Francis, Cisca, Francien, Francesco, Francisca, Franka, François, Franky, Fanny, Francesca, Francisco, Paco, Pancho, Franny en Francy. Er zijn geen vaak voorkomende combinatienamen met Frans of Frank. In Vlaanderen zijn Cisse en Cis bekende verwante jongensnamen. Voor de naam Franklin: zie uitleg boven.

(Bron betekenis: Dictionary of First Names, Hanks & Hodges).

Naar boven

---

Vragen over naamgeving en betekenissen kun je me stellen via twitter.Heb je aanvullende info over de uitspraak van de behandelde naam, dan hoor ik dat graag.

© Joyce van der Ent, 9 februari 2012
(Hopelijk ten overvloede: © betekent dat je niet zonder toestemming namen of tekst van deze site over mag nemen op je eigen site of cd-rom of iets dergelijks!)